exceeds
Batafsildan oshadi / dan katta
Bir miqdor boshqasidan ma’lum songa ko‘p ekanini bildiradi.
“The quantity x exceeds y by 7.”
x = y + 7
⚠ y = x + 7 deb yozish — munosabat teskari bo‘lib qoladi.
Talqinda eng ko‘p xato qilinadigan inglizcha iboralar. Avval o‘qing, so‘ng mashq qiling.
dan oshadi / dan katta
Bir miqdor boshqasidan ma’lum songa ko‘p ekanini bildiradi.
“The quantity x exceeds y by 7.”
x = y + 7
⚠ y = x + 7 deb yozish — munosabat teskari bo‘lib qoladi.
dan katta
Qat’iy tengsizlik: teng bo‘lish mumkin emas.
“The value of 3x is greater than 12.”
3x > 12
⚠ ≥ belgisini ishlatish. “Greater than” tenglikni o‘z ichiga olmaydi.
dan kichik
Qat’iy tengsizlik: chap tomon o‘ng tomondan kichik.
“The number n is less than 9.”
n < 9
⚠ “less than” ni “… dan … kam” (ayirish) bilan adashtirish. “is less than” — taqqoslash, “less than” (is’siz) — ayirish.
b ning ikki baravaridan 4 taga kam
“k less than X” — X dan k ni ayirish. Tartib teskari: avval X, keyin −k.
“The quantity a is 4 less than twice b.”
a = 2b − 4
⚠ a = 4 − 2b deb yozish. Inglizcha so‘z tartibi bo‘yicha emas, ma’no bo‘yicha yozing.
kamida
Qiymat ko‘rsatilgan songa teng yoki undan katta.
“Each class must have at least 12 students.”
x ≥ 12
⚠ x > 12 deb yozish — 12 ning o‘zi ham ruxsat etilgan.
ko‘pi bilan
Qiymat ko‘rsatilgan songa teng yoki undan kichik.
“The number n is at most 20.”
n ≤ 20
⚠ n ≥ 20 deb yozish. “At most” — yuqori chegara.
dan ko‘p emas
“At most” bilan bir xil ma’no: teng yoki kichik.
“A box can hold no more than 50 pounds.”
w ≤ 50
⚠ “no more” ni inkor deb o‘ylab, w > 50 yoki w < 50 yozish.
dan kam emas
“At least” bilan bir xil: teng yoki katta.
“The temperature was no less than 30 degrees.”
T ≥ 30
⚠ T > 30 deb yozish — 30 ham mumkin.
dan kichik yoki teng
Noqat’iy tengsizlik ≤.
“The cost, c, is less than or equal to $80.”
c ≤ 80
⚠ < belgisini ishlatish.
… ning ikki baravari
Bir miqdor boshqasining 2 barobari.
“Maria has twice as much money as Ken.”
M = 2K
⚠ K = 2M deb yozish — kimning puli ko‘pligini tekshiring.
… ning yarmi
Miqdorni 2 ga bo‘lish yoki ½ ga ko‘paytirish.
“Half of the students chose algebra.”
s/2
⚠ “half of x more than y” ni (x+y)/2 deb yozish; to‘g‘risi x/2 + y.
… orasidagi ayirma
Birinchi aytilgan miqdordan ikkinchisini ayirish.
“The difference between x and 5 is 12.”
x − 5 = 12
⚠ 5 − x = 12 deb yozish.
… ning yig‘indisi
Qo‘shish natijasi.
“The sum of two consecutive integers is 41.”
n + (n + 1) = 41
⚠ “the sum of twice x and 3” ni 2(x + 3) deb yozish; to‘g‘risi 2x + 3.
… ning ko‘paytmasi
Ko‘paytirish natijasi.
“The product of x and 4 is 28.”
4x = 28
⚠ “product” ni “mahsulot” deb tarjima qilish — matematikada bu ko‘paytma.
… ning bo‘linmasi
Bo‘lish natijasi; birinchi son bo‘linuvchi.
“The quotient of y and 3 is 7.”
y/3 = 7
⚠ 3/y = 7 deb yozish.
… ga oshirildi
Qo‘shish. Foiz bilan kelsa — ko‘paytuvchi (1 + p/100).
“A number increased by 6 is 20.”
x + 6 = 20
⚠ “increased by 20%” ni x + 20 deb yozish; to‘g‘risi 1.2x.
… ga kamaytirildi
Ayirish.
“A number is decreased by 8 and the result is 15.”
x − 8 = 15
⚠ 8 − x = 15 deb yozish.
… ning nisbati
Birinchi aytilgan miqdor surat (yuqori)da.
“The ratio of boys to girls is 3 to 5.”
b/g = 3/5
⚠ Tartibni almashtirib g/b = 3/5 yozish.
… ga proporsional
To‘g‘ri proporsionallik: y = kx, k — o‘zgarmas.
“The cost is proportional to the number of pounds purchased.”
C = kp
⚠ y = x + k deb yozish — bu proporsionallik emas.
… bilan to‘g‘ri proporsional o‘zgaradi
“Proportional to” ning sinonimi.
“Distance varies directly with time at a constant speed.”
d = kt
⚠ Teskari proporsionallik (y = k/x) bilan adashtirish.
ketma-ket butun sonlar
Bir-biridan 1 ga farq qiladigan butun sonlar. Ketma-ket juft/toq sonlar 2 ga farq qiladi.
“The sum of three consecutive integers is 72.”
n + (n+1) + (n+2) = 72
⚠ Ketma-ket toq sonlarni n, n+1, n+2 deb olish; to‘g‘risi n, n+2, n+4.
butun yechimlar
Tenglama yoki tengsizlikni qanoatlantiradigan faqat butun qiymatlar.
“How many integer solutions does 2 < x ≤ 6 have?”
x ∈ {3, 4, 5, 6} ⇒ 4
⚠ Chegaraviy qiymatni noto‘g‘ri sanash (2 ni qo‘shib yuborish).
x orqali (ifodalang)
Javobni x qatnashgan ifoda ko‘rinishida yozish; boshqa o‘zgaruvchini yolg‘iz qoldirish.
“If 3x + y = 10, what is y in terms of x?”
y = 10 − 3x
⚠ x ni topishga urinish. Savol x ni emas, y ni x orqali so‘rayapti.
mos ravishda
Ro‘yxatlardagi elementlar tartib bo‘yicha bir-biriga mos keladi.
“Pens and notebooks cost $2 and $4, respectively.”
p = 2, n = 4
⚠ Har ikkisi ham 2 yoki 4 dollar deb o‘ylash yoki tartibni almashtirish.
qolgan miqdor
Umumiy miqdordan ishlatilgan qismni ayirish natijasi.
“After spending $x of $60, the remaining amount is $18.”
60 − x = 18
⚠ Qolgan miqdorni ishlatilgan miqdor bilan almashtirish.
x ning qiymati
x o‘rniga qo‘yiladigan aniq son.
“If 2x − 3 = 11, what is the value of x?”
x = 7
⚠ “the value of 2x” so‘ralganda x ni javob qilib berish.
… ifoda (qavs ichida)
Ko‘pincha qavsni bildiradi: “the quantity x + 2” — butun ifoda bitta birlik.
“Five times the quantity x minus 1 equals 20.”
5(x − 1) = 20
⚠ Qavssiz 5x − 1 deb yozish.
eng katta mumkin bo‘lgan qiymat
Shartlarni buzmaydigan eng katta qiymat.
“If 4x + 3 ≤ 27, what is the greatest possible value of x?”
x ≤ 6 ⇒ 6
⚠ Qat’iy tengsizlikda chegaraning o‘zini javob qilib berish.
eng kichik qiymat
Funksiya yoki ifoda erishadigan eng kichik qiymat. Parabola uchun — uchining y koordinatasi (a > 0).
“What is the minimum value of f(x) = (x − 3)² + 5?”
5
⚠ Eng kichik qiymat o‘rniga uning x koordinatasini (3) javob qilish.
eng katta qiymat
Ifoda erishadigan eng katta qiymat. a < 0 parabolada — uchning y koordinatasi.
“The function h(t) = −16t² + 64t has a maximum value at t = 2.”
h(2) = 64
⚠ Qaysi o‘lchov so‘ralganini (t yoki h) aralashtirish.
tenglamani qanoatlantiradi
Qiymat qo‘yilganda tenglik to‘g‘ri bo‘ladi.
“Which ordered pair (x, y) satisfies the equation y = 2x + 1?”
(2, 5)
⚠ Faqat x ni tekshirib, y ni tekshirmaslik.
haqiqiy yechimga ega emas
Kvadrat tenglamada diskriminant manfiy: b² − 4ac < 0.
“For what value of c does x² + 4x + c = 0 have no real solutions?”
16 − 4c < 0 ⇒ c > 4
⚠ “No solution” ni “yechim 0” deb tushunish.
ekvivalent (teng kuchli) ifoda
Barcha x qiymatlarida bir xil natija beradigan ifoda.
“Which expression is equivalent to 3(x + 4) − 2x?”
x + 12
⚠ Faqat bitta x qiymatida tekshirib, ekvivalent deb qaror qilish.